Σημαντική αύξηση των αντικειμένων που βρίσκονται σε τροχιά γύρω από τη Γη, με αντίστοιχη ενίσχυση των κινδύνων για τους δορυφόρους και τις διαστημικές δραστηριότητες, καταγράφει ενημερωτικό σημείωμα που δημοσιεύθηκε την Τρίτη από το Ευρωκοινοβούλιο.
Σύμφωνα με όσα παραθέτει, σε τροχιά βρίσκονται περίπου 140 εκατομμύρια αντικείμενα, ενώ ο αριθμός των διαστημικών συντριμμιών αναμένεται να συνεχίσει να αυξάνεται ακόμη και εάν σταματήσουν οι νέες εκτοξεύσεις δορυφόρων.
Το ενημερωτικό σημείωμα, με τίτλο «Συμφόρηση σε τροχιά: Μία αυξανόμενη απειλή για τις διαστημικές δραστηριότητες», εκπονήθηκε από το αρμόδιο τμήμα πολιτικής του Ευρωκοινοβουλίου για την Επιτροπή Βιομηχανίας, Έρευνας και Ενέργειας (ITRE). Εξετάζει την αύξηση της διαστημικής κυκλοφορίας, τους κινδύνους συγκρούσεων και τα μέτρα που μπορούν να περιορίσουν τη δημιουργία νέων συντριμμιών.
Εκατομμύρια αντικείμενα σε τροχιά
Σύμφωνα με το σημείωμα, εκτός από τα περίπου 140 εκατομμύρια αντικείμενα μεγέθους ενός χιλιοστού έως ενός εκατοστού, εκτιμάται ότι γύρω από τη Γη βρίσκονται 1,2 εκατομμύριο αντικείμενα μεγέθους από ένα έως δέκα εκατοστά και περίπου 54.000 αντικείμενα μεγαλύτερα των δέκα εκατοστών. Η συνολική μάζα των αντικειμένων σε τροχιά υπερβαίνει τους 17.000 τόνους, ενώ περίπου 46.650 έχουν καταγραφεί και παρακολουθούνται τακτικά από δίκτυα επιτήρησης του διαστήματος.
Η αύξηση αποδίδεται, μεταξύ άλλων, στην ανάπτυξη των εμπορικών διαστημικών δραστηριοτήτων, στη μείωση του κόστους εκτόξευσης και στην εγκατάσταση μεγάλων συστοιχιών δορυφόρων. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάζονται, ο συνολικός αριθμός των καταγεγραμμένων αντικειμένων σε τροχιά αυξήθηκε κατά περίπου 2,4 φορές μεταξύ 2017 και 2026.
Το πρόβλημα είναι ιδιαίτερα έντονο στη χαμηλή γήινη τροχιά, όπου συγκεντρώνεται η πλειονότητα των καταγεγραμμένων διαστημικών αντικειμένων. Οι προβλέψεις που επικαλείται το σημείωμα δείχνουν ότι οι συγκρούσεις μεταξύ αντικειμένων που βρίσκονται ήδη σε τροχιά μπορούν να οδηγήσουν σε περαιτέρω αύξηση των συντριμμιών, ακόμη και χωρίς πρόσθετες εκτοξεύσεις.
Οι κίνδυνοι για τους δορυφόρους
Το ενημερωτικό σημείωμα επισημαίνει ότι, λόγω των ιδιαίτερα υψηλών ταχυτήτων με τις οποίες κινούνται τα αντικείμενα σε τροχιά, ακόμη και θραύσματα μεγέθους ενός χιλιοστού μπορούν να προκαλέσουν ζημιές σε δορυφόρους, ενώ αντικείμενα μεγαλύτερα του ενός εκατοστού ενδέχεται να προκαλέσουν μερική ή πλήρη καταστροφή τους.
Ως ακραίο ενδεχόμενο περιγράφεται το λεγόμενο «σύνδρομο Κέσλερ», κατά το οποίο διαδοχικές συγκρούσεις δημιουργούν ολοένα περισσότερα συντρίμμια, προκαλώντας αλυσιδωτή αντίδραση που θα μπορούσε να καταστήσει ορισμένες τροχιές μη χρησιμοποιήσιμες.
Το σημείωμα αναφέρεται, επίσης, στους κινδύνους από την ανεξέλεγκτη επανείσοδο διαστημικών αντικειμένων στην ατμόσφαιρα. Παρότι η πιθανότητα ανθρώπινων απωλειών από μεμονωμένα περιστατικά παραμένει εξαιρετικά χαμηλή, θραύσματα μπορούν να φθάσουν στην επιφάνεια της Γης, ενώ οι επανείσοδοι ενδέχεται να προκαλέσουν προβλήματα στην εναέρια και τη θαλάσσια κυκλοφορία.
Παράλληλα, η αύξηση των δορυφόρων επηρεάζει τις αστρονομικές παρατηρήσεις, λόγω της φωτορύπανσης και των παρεμβολών στις ραδιοσυχνότητες.
Τα μέτρα της ΕΕ
Σύμφωνα με το σημείωμα, η αντιμετώπιση της συμφόρησης προϋποθέτει τον περιορισμό της δημιουργίας νέων συντριμμιών, την ασφαλή απομάκρυνση δορυφόρων μετά το τέλος της αποστολής τους και την πρόληψη συγκρούσεων μέσω της επιτήρησης και του συντονισμού της διαστημικής κυκλοφορίας.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στο ευρωπαϊκό σύστημα επιτήρησης και παρακολούθησης του Διαστήματος (EU SST), στο οποίο συνεργάζονται 19 κράτη μέλη. Στα μέσα Αυγούστου του 2026, το σύστημα παρακολουθούσε συνεχώς 718 δορυφόρους, ενώ 849 χρήστες από 414 οργανισμούς ήταν εγγεγραμμένοι στην πλατφόρμα του για την παροχή υπηρεσιών, μεταξύ άλλων, σχετικά με την αποφυγή συγκρούσεων και την επανείσοδο αντικειμένων στην ατμόσφαιρα.
Αυξάνονται τα διαστημικά συντρίμμια και οι κίνδυνοι συγκρούσεων, σύμφωνα με έκθεση Ευρωκοινοβουλίου
