Τους κινδύνους για το δημόσιο χρέος από την κλιματική αλλαγή και την παραγωγή ενέργειας ανέδειξε ο Πρόεδρος του Δημοσιονομικού Συμβουλίου Ανδρέας Χαραλάμπους, υποδεικνύοντας ότι «γενικότερα η κατάσταση προβληματίζει» και σημειώνοντας ότι «είμαστε πίσω στο θέμα της αποθήκευσης», που είναι ιδιαίτερα σημαντικό για τη μεγαλύτερη διείσδυση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, καθώς και στα θέματα της ανακύκλωσης, της διαχείρισης των αποβλήτων και της εξοικονόμησης ενέργειας.
Μιλώντας σε συζήτηση στο πλαίσιο του Cyprus Forum που πραγματοποιήθηκε σήμερα στη Λευκωσία ο κ. Χαραλάμπους ανέφερε ότι στην ενδιάμεση έκθεση του Δημοσιονομικού Συμβουλίου, που δημοσιεύτηκε πρόσφατα, δόθηκε μεγάλη έμφαση στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, η οποία, όπως είπε, αντιμετωπίζεται ως ζήτημα που επηρεάζει τη βιωσιμότητα του δημόσιου χρέους.
Από την πλευρά του, ο καθηγητής Θεόδωρος Ζαχαριάδης ανέφερε ότι αυτή τη στιγμή η Κύπρος είναι η μόνη χώρα στην Ευρωπαϊκή Ένωση όπου οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου εξακολουθούν να αυξάνονται, γεγονός που συνέδεσε κυρίως με τη μεγάλη εξάρτηση της ηλεκτροπαραγωγής από τα ορυκτά καύσιμα. Σημείωσε ότι οι ανανεώσιμες πηγές αντιστοιχούν περίπου στο 25% της παραγωγής ηλεκτρισμού και ότι, παρά το σχετικά χαμηλό ποσοστό, η αξιοποίησή τους έχει εξοικονομήσει στην Κύπρο πάνω από €500 εκατ. την τελευταία δεκαετία.
Σε σχέση με την κλιματική αλλαγή, ο καθηγητής ανέφερε ότι η Ευρώπη αποτελεί hotspot και η Ανατολική Μεσόγειος ακόμη περισσότερο, εξηγώντας ότι «θερμαινόμαστε πολύ γρηγορότερα από τον μέσο όρο του κόσμου». Όπως είπε, αυτή τη στιγμή καταγράφεται ήδη αύξηση της θερμοκρασίας κατά 1,5-2°C στην περιοχή, ενώ μειώνεται και η βροχόπτωση. Πρόσθεσε ότι στο μέλλον προβλέπονται υψηλότερες θερμοκρασίες και πιο παρατεταμένες περίοδοι καύσωνα, με οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις.
Από πλευράς του, ο Πρόεδρος του Δημοσιονομικού Συμβουλίου ανέφερε ότι η Κύπρος έχει μείνει πίσω στην επίτευξη των στόχων που έχουν τεθεί, οι οποίοι, όπως είπε, υπολείπονται σε φιλοδοξία από τους στόχους της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Πρόσθεσε ότι ακόμη και αυτοί οι λιγότερο φιλόδοξοι στόχοι δεν υποστηρίζονται από τα απαιτούμενα έργα υποδομής, γεγονός που καταδεικνύει «ένα έλλειμμα στον προγραμματισμό για να πετύχουμε τους χαμηλότερους στόχους που έχουμε θέσει». Ειδικότερα στον τομέα της ενέργειας και της ενεργειακής μετάβασης, είπε ότι εξακολουθεί να υπάρχει υστέρηση.
Αναφερόμενος στο θέμα της φτώχειας και στη στήριξη των ευάλωτων νοικοκυριών, ο κ. Χαραλάμπους σημείωσε ότι συνήθως οι κυβερνήσεις επιχειρούν να βοηθήσουν μέσω της μείωσης της φορολογίας, υπογραμμίζοντας, ωστόσο, ότι «αυτός δεν είναι ο ενδεδειγμένος τρόπος». Όπως είπε, «ο αποτελεσματικότερος τρόπος είναι μέσω των δαπανών», με στοχευμένη στήριξη των νοικοκυριών που έχουν ανάγκη, καθώς «δεν είναι καθόλου εύκολο μέσω φορολογίας να στοχεύσουμε».
Ο καθηγητής Θεόδωρος Ζαχαριάδης ανέφερε ότι η καλύτερη στόχευση προσκρούει συχνά σε διοικητικά εμπόδια, σημειώνοντας ως παράδειγμα ότι, παρόλο που έχουν καθοριστεί κριτήρια για την ενεργειακή φτώχεια, δεν είναι γνωστό ποια ακριβώς νοικοκυριά πληρούν αυτά τα κριτήρια. «Άρα η στόχευση αντιλαμβάνομαι ότι έχει αυτή τη δυσκολία πολλές φορές», ανέφερε.
Απαντώντας, ο κ. Χαραλάμπους είπε ότι το πρόβλημα μπορεί να αντιμετωπιστεί, έστω και όχι πλήρως, και επικαλέστηκε παλαιότερη μελέτη του Πανεπιστημίου Κύπρου που επιχειρούσε να εντοπίσει τα ευάλωτα νοικοκυριά. Πρόσθεσε ότι με τις δυνατότητες που παρέχει σήμερα η τεχνολογία μπορούν να προσδιοριστούν καλύτερα οι ευάλωτες ομάδες και να υπάρξει πιο στοχευμένη στήριξη. «Είναι μια οδός που είναι δύσκολη μεν, αλλά είναι καλά να προσπαθήσουμε να πάμε προς αυτή την κατεύθυνση», ανέφερε.
Απαντώντας σε ερώτηση του κ. Ζαχαριάδη κατά πόσο η στόχευση μπορεί να γίνει μέσω απευθείας μεταβιβάσεων αντί μέσω παρεμβάσεων στη φορολογία της ενέργειας, ο κ. Χαραλάμπους ανέφερε ότι «αυτός είναι ο τρόπος για να κάνεις στόχευση». Όπως εξήγησε, μέσω της μείωσης της φορολογίας επωφελούνται και οι υψηλότερα αμειβόμενοι, οι οποίοι δεν ανήκουν στις ευάλωτες ομάδες. «Είναι μία κατεύθυνση που πρέπει να πάρουμε», σημείωσε, προσθέτοντας ότι υπάρχει γενικότερα πρόβλημα στόχευσης, καθώς «η Κύπρος υστερεί πάρα πολύ» και στη στόχευση της κοινωνικής δαπάνης. Ανέφερε ότι το Ελάχιστο Εγγυημένο Εισόδημα είναι ουσιαστικά το μόνο πραγματικά στοχευμένο μέτρο, ενώ τα υπόλοιπα μπορεί να έχουν κάποια κριτήρια, χωρίς όμως να μπορούν να χαρακτηριστούν πλήρως στοχευμένα.
Σε σχέση με τον πληθωρισμό, ο Πρόεδρος του Δημοσιονομικού Συμβουλίου ανέφερε ότι πληθωρισμός είναι η συνεχής αύξηση των τιμών και έκανε διάκριση μεταξύ πληθωρισμού και μεταβολής των σχετικών τιμών. Όπως εξήγησε, εάν λόγω γεωπολιτικής έντασης προκύψει ένα μόνιμο πρόβλημα στην ενέργεια, με αποτέλεσμα η τιμή της να αυξηθεί ώστε να αντικατοπτρίζει τις νέες συνθήκες, «αυτό δεν είναι πληθωρισμός. Αυτό είναι αλλαγή στις σχετικές τιμές». Πρόσθεσε ότι συνθήκες μόνιμου πληθωρισμού δημιουργούνται, μεταξύ άλλων, από επεκτατική δημοσιονομική πολιτική, ακατάλληλη νομισματική πολιτική και αυξήσεις μισθών πέραν της παραγωγικότητας.
Ερωτηθείς για την κλιματική ανθεκτικότητα και τις επενδύσεις, ο κ. Χαραλάμπους ανέφερε ότι όσο καθυστερεί η προσαρμογή, τόσο περιορίζεται ο χρονικός ορίζοντας μέσα στον οποίο μπορούν να αποδώσουν οι επενδύσεις που πραγματοποιούνται σήμερα, καθώς θα πρέπει στη συνέχεια να προσαρμοστούν στις απαιτήσεις της μετάβασης. «Όσο συνεχίζουμε και επενδύουμε με τον τρόπο που επενδύουμε, θα έρθει ένα σημείο που οι ίδιες οι επενδύσεις, από οικονομικής πλευράς, δεν θα κάνουν λογική», ανέφερε.
Cyprus Forum: Καμπανάκι Προέδρου Δημοσιονομικού Συμβουλίου για την κλιματική αλλαγή
