Τα δικαιώματα των εθνικών μειονοτήτων έχουν περιθωριοποιηθεί στη νέα διαδικασία διεύρυνσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σύμφωνα με εμπεριστατωμένο ενημερωτικό σημείωμα που εκπονήθηκε για λογαριασμό της Επιτροπής Αναφορών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Η μελέτη καταδεικνύει ότι, παρά την ιστορική σημασία που είχαν τα κριτήρια της Κοπεγχάγης του 1993 για την προστασία των μειονοτήτων, η τρέχουσα προσέγγιση «Πρώτα τα Θεμελιώδη» εστιάζει αποκλειστικά στο κράτος δικαίου και τις οικονομικές μεταρρυθμίσεις, αφήνοντας εκτός τις ξεκάθαρες προϋποθέσεις για τις μειονότητες.
Το έγγραφο επισημαίνει ότι η μεθοδολογία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής από το 2020 ενσωματώνει τα πολιτικά κριτήρια ευρύτερα στα κεφάλαια της δικαιοσύνης και των θεμελιωδών δικαιωμάτων, στερώντας από το ζήτημα των εθνοτικών και γλωσσικών μειονοτήτων την αυτοτελή και ορατή παρακολούθηση που διέθετε παλαιότερα. Στις ετήσιες εκθέσεις για το κράτος δικαίου που επεκτάθηκαν σε χώρες όπως η Αλβανία, το Μαυροβούνιο, η Βόρεια Μακεδονία και η Σερβία, τα μειονοτικά ζητήματα εμφανίζονται πλέον κατακερματισμένα σε επιμέρους τομείς, όπως η πολυφωνία των μέσων ενημέρωσης.
Σε αντίθεση με τη στάση της Κομισιόν, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο διατηρεί σταθερά ψηλά στην ατζέντα του τα δικαιώματα των μειονοτήτων. Με πρόσφατα ψηφίσματά του, όπως αυτό της 11ης Μαρτίου 2026, το σώμα ζητά έμπρακτη εκπροσώπηση, προστασία της πολιτιστικής ταυτότητας και καταπολέμηση της ρητορικής μίσους στις υποψήφιες προς ένταξη χώρες, υπενθυμίζοντας ότι η σταθερότητα στην ευρωπαϊκή ήπειρο συνδέεται άμεσα με τα δικαιώματα αυτά.
